9 Juli - 25 Juli 2004 - Ranocchio - Piano Di Porlezza - Italia

Cactus Analyseert

Al wat komen gaat, zal worden weggevoerd

‘’Afscheid nemen bestaat niet
ik ga wel weg maar verlaat je niet
Lief, je moet geloven, al doet het pijn’’*

Aldus een ludieke volkszanger in èèn van zijn nieuwste nummers. Al vanaf de eerste regel van de chanson probeert de liedjesschrijver van Italiaanse origine de luisteraar ervan te doordringen dat afscheid nemen, in de ruimste zin van het woord, geen bestaansrecht heeft. Moeten we deze stelling opvatten als het zoveelste grapje van dit charismatische opdondertje  (‘’De meeste dromen zijn bedrog’’) of begint hij nu eindelijk eens zijn wilde haren te verliezen?

Je hoort wel eens dat iemand nooit een goede psychoanalyticus zal worden als hij nooit zelf op de sofa heeft gelegen. Zo ook als we trachten de diepere waarheid achter het fenomeen ‘afscheid nemen’ te ontfutselen. Na mijn recente vakantie in Italië waar, zoals zo vaak in het verleden, de voorbereiding op de terugkeer naar huis een prominente rol zou blijven innemen, acht ik mij capabel genoeg deze taak op mij te nemen.

‘’Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan’’, zo luiden nogal eens de ontnuchterende woorden van een volwassene om een spoedig vertrek aan te kondigen. Men hoeft enkel te denken aan de diepere betekenis die uit deze woorden kan worden opgemaakt, om tot de slotsom te komen dat ‘komen’ en ‘gaan’ onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Al van jongs af aan wordt ons geleerd dat de dingen die wij waarnemen op een bepaald ogenblik starten en als gevolg daarvan op een zeker moment in de toekomst zullen eindigen. Het begin betekent logischerwijs het einde, zou men hieruit kunnen concluderen.

Voor sommigen zal het voorgaande misschien enigszins abstract in de oren klinken en daarom zal ik een aantal kunstvormen bespreken die het beschreven fenomeen inkleuren. Om te beginnen zou ik graag willen wijzen op de schilderkunst, waarin al sinds de vroege Middeleeuwen grote behoefte bestaat aan de uitbeelding van het ‘Einde der Tijden’, het moment waarop het leven op Aarde, zoals wij het kennen, zal ophouden te bestaan.

Ook in de literatuur is dit onderwerp nog steeds een veelgekozen onderwerp. Vrij recent verscheen van de uitermate populaire auteur van fantasieboeken (waaronder de bekende Discworld-series) Terry Pratchett een novelle, getiteld Good Omen’s, waarin op hilarische wijze de ondergang van de mens wordt beschreven.

Dezelfde trend zien we terug in de hedendaagse rockmuziek. In 1996 bracht de Amerikaanse shock-rocker Marilyn Manson een album uit met de geruchtmakende titel ‘Antichrist Superstar’. In een van de nummers (‘Minute of Decay’) geeft de beruchte rockartiest zijn visie op de vergankelijkheid van het leven op aarde weer, waarna hij tot de volgende wrange doch realistische conclusie komt: ‘’The minute that it’s born, it begins to die’’. Ook in ons dagelijks bestaan –doordrongen van de genoemde kunstvormen- heerst kennelijk de paradox  dat ‘komen’ en ‘gaan’ onmiskenbaar broertjes van elkaar zijn.

Nu we dit weten, kan er dan ook een link worden gelegd met het ‘afscheid nemen’ waar ik het in de inleiding over had? Zeker, indien we ‘afscheid nemen’ bestempelen als het ‘gaan’ wat een logisch gevolg is van het ‘komen’ . Voor de iets minder abstract ingestelde lezer is het wellicht handig om zich een vakantiesituatie voor te stellen, zoals ons recente bezoek aan camping ‘De Kikker’ in Italië. De tijd van ‘komen’ bestaat in dit geval uit de aankomst op de plaats van bestemming. Alles wat daarna volgt is uiteindelijk een gevolg van dit ‘komen’ en stopt nadat ‘het gaan’, het vertrek van de plaats van bestemming, zich heeft voltrokken.

Puur redelijk gezien is het vertrek van de camping dus slechts een logische reactie op de aankomst aldaar. Waarom heerst er dan toch altijd zo’n  emotionele stemming wanneer het laatste stadium van de vakantie zijn hoofd om de hoek steekt? Dit fenomeen kan worden verklaard als we het vergelijken met onze angst voor de dood. Diep van binnen weten we allemaal dat er zich uiteindelijk een dag zal aanbreken, waarop het tijdelijke plaats zal moeten maken voor het eeuwige. Gedurende ons leven kunnen we daar met ons verstand over het algemeen goed mee omgaan, maar wanneer de tekenen van het verval een serieus patroon laten zien, worden we opeens ontzettend bang voor het onvermijdelijke. Op zulke momenten is het gevoel even te sterk voor het verstand en dat gaat ten koste van iedere logische redenering. Juist daarom vloeien de tranen rijkelijk wanneer de goedlachse jongelui van de camping een laatste ereronde hebben gemaakt en, vergezeld door de bombastische klanken van een Italiaanse, moderne klassieker, hun Duitse bolide de bocht omsturen.

De voormalig Soundmixshow winnaar spreekt in de eerste regel van zijn lied louter met zijn verstand en miskent daarmee de menselijkheid van het individu. ‘Afscheid nemen’ bestaat wel degelijk en als Marco de moeite had genomen Rousseau te bestuderen.. had ik een ander muziekstuk moeten vinden om mijn gedachten over dit onderwerp te uiten.

Als hij nu maar niet al z’n haren verliest…

Cactus

* De context, waarin dit muziekstuk tot stand is gebracht, heb ik opzettelijk aan mij voorbij laten gaan. Het is maar dat u het weet.